{"id":248,"date":"2025-03-18T09:43:04","date_gmt":"2025-03-18T09:43:04","guid":{"rendered":"https:\/\/dhmhukuk.com\/?p=248"},"modified":"2025-03-24T09:49:31","modified_gmt":"2025-03-24T09:49:31","slug":"yurt-disinda-calisan-iscilerin-haklari-ve-aym-iptal-karari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dhmhukuk.com\/?p=248","title":{"rendered":"YURT DI\u015eINDA \u00c7ALI\u015eAN \u0130\u015e\u00c7\u0130LER\u0130N HAKLARI VE AYM \u0130PTAL KARARI"},"content":{"rendered":"\n

2022 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce yurt d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 i\u015f\u00e7ilerin T\u00fcrkiye’ de a\u00e7acaklar\u0131 davalarda M\u00d6HUK 27\/4 atf\u0131 gere\u011fi T\u00fcrk Hukuku uygulanmaktayd\u0131. (4) Ancak h\u00e2lin b\u00fct\u00fcn \u015fartlar\u0131na g\u00f6re i\u015f s\u00f6zle\u015fmesiyle daha s\u0131k\u0131 ili\u015fkili bir hukukun bulunmas\u0131 h\u00e2linde s\u00f6zle\u015fmeye ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra h\u00fck\u00fcmleri yerine bu hukuk uygulanabilir.<\/em> Fakat 2022 y\u0131l\u0131ndan sonra y\u00fckselen d\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131n da etkisi ile i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin her iki taraf\u0131n\u0131n T\u00fcrk olmas\u0131 halinde bile mutat i\u015f yeri yani i\u015f\u00e7inin i\u015finin yapt\u0131\u011f\u0131 yer hukukunun uygulanmas\u0131na Yarg\u0131tay’ \u0131n yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131 ile karar verildi. Dolay\u0131s\u0131yla bu tarihten sonra a\u00e7\u0131lan ve hen\u00fcz kesinle\u015fmeyen i\u015f davalar\u0131nda i\u015f\u00e7inin i\u015fini yapt\u0131\u011f\u0131 yer (mutat i\u015f yeri) hukukunun uygulanmas\u0131na ge\u00e7ildi. Tabi ki de bu durum daha \u00f6nce g\u00fcndemimizde olmayan yeni sorunlar\u0131n do\u011fmas\u0131na sebep oldu. Bunlar\u0131n en \u00f6nemlisi de i\u015f\u00e7ilerin haklar\u0131na ili\u015fkin sorunlard\u0131. \u00d6rnek vermek gerekirse Rusya’ da \u00e7al\u0131\u015fan bir i\u015f\u00e7inin 3 ay i\u00e7inde dava a\u00e7mas\u0131 gerekmektedir. Zira Rusya \u0130\u015f Kanunu’ nda bu s\u00fcre hak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00fcre olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Yine Mozambik, Etiyopya gibi az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde bizim \u00fclkemizde ki gibi haklar i\u015f\u00e7ilere sa\u011flanmam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Yarg\u0131tay 9. Hukuk Dairesinin E.2024\/4527, K.2024\/7811 say\u0131l\u0131 karar\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n

\u201c\u0130\u015f\u00e7inin i\u015fini mutat olarak yapt\u0131\u011f\u0131 yer hukukunun uygulanmas\u0131 gerekti\u011fi buna g\u00f6re Mozambik \u0130\u015f Kanunu gere\u011fi uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fcn gerekti\u011fi, \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan \u00fclke hukukunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen 6 ayl\u0131k s\u00fcrenin doldu\u011fu gerek\u00e7esiyle davan\u0131n reddine\u201d <\/em><\/p>\n\n\n\n

Fakat uygulamada genellikle yurt d\u0131\u015f\u0131na i\u015f\u00e7i g\u00f6nderen firmalar\u0131n T\u00fcrkiye’ de merkezleri bulunmakta ve bu i\u015f\u00e7ilerin T\u00fcrkiye ‘ de ayn\u0131 i\u015fi yapan emsallerine g\u00f6re daha az haklara sahip oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Meselenin \u00f6z\u00fc esas\u0131nda M\u00d6HUK 27. maddesinden kaynaklanmaktad\u0131r. Roma T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc esas al\u0131narak d\u00fczenlendi\u011finden Avrupal\u0131 i\u015f\u00e7ilerin durumlar\u0131 g\u00f6zetilerek haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa’ da i\u015f\u00e7iler genellikle yak\u0131n di\u011fer Avrupa \u00fclkelerine i\u015f amac\u0131yla gitti\u011finden ve benzer hukuk d\u00fczenine sahip oldu\u011fundan fazla bir karma\u015faya sebep olmayan bu madde h\u00fck\u00fcmleri bizim gibi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya \u00fclkelerine giden i\u015f\u00e7ileri ma\u011fdur etmektedir. Kimi \u00fclkede ihbar tazminat\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda bir alacak kalemi bile yoktur. Baz\u0131 \u00fclkelerde ise k\u0131dem tazminat\u0131na hak kazanabilmek i\u00e7in \u00e7ok a\u011f\u0131r \u015fartlar \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Uygulamada ise dosyalar genellikle bilirki\u015filere sevk edilmekte ve bilirki\u015filer sadece \u00fclkenin kanunlar\u0131n\u0131 terc\u00fcme etmekte ve lafzi yorum ile kararlar verilmektedir. Oysa ki i\u015f hukuku i\u00e7tihatlarla geli\u015fen, de\u011fi\u015fen ve s\u00fcrekli g\u00fcncellenen bir hukuk dal\u0131d\u0131r. Zira i\u015f ili\u015fkisi kendi yap\u0131s\u0131na has olarak s\u00fcrekli g\u00fcncellenmektedir. \u00d6rne\u011fin hybrit \u00e7al\u0131\u015fma, freelance \u00e7al\u0131\u015fma ve evden \u00e7al\u0131\u015fma gibi kavramlar Covid-19 pandemisinden sonra hayat\u0131m\u0131za girmi\u015f kavramlard\u0131r. Sadece \u00fclke mevzuat\u0131n\u0131 esas al\u0131narak verilen h\u00fck\u00fcmlerin adil olmayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Karar\u0131 veren hakimlerin sadece yabanc\u0131 \u00fclke mevzuat\u0131na de\u011fil yabanc\u0131 \u00fclke i\u00e7tihatlar\u0131na da hakim olmas\u0131 gerekmektedir. Belirtti\u011fim bu gerek\u00e7elerle baz\u0131 i\u015f mahkemesi hakimleri M\u00d6HUK 27\/1-2. maddelerinin iptali i\u00e7in AYM’ ye ba\u015fvurmu\u015ftur. AYM ise 27\/1′ yi iptal etmi\u015f ancak sorunlar\u0131n esas kayna\u011f\u0131 olan 27\/2. maddenin iptali talebini reddetmi\u015ftir. 27\/1′ nin iptal gerek\u00e7esi ile 27\/2′ in iptal edilmeme gerek\u00e7esi birbirine taban tabana z\u0131tl\u0131k meydana getirmektedir. <\/p>\n\n\n\n

“…Kald\u0131 ki yabanc\u0131 hukukun i\u00e7eri\u011finin tespitinde ciddi zorluklar\u0131n ya\u015fanabilece\u011fi de\u011ferlendirilmek suretiyle Kanun\u2019un 2. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde h\u00e2kimin yetkili yabanc\u0131 hukukun i\u00e7eri\u011finin tespitinde taraflar\u0131n yard\u0131m\u0131n\u0131 isteyebilece\u011fi, (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ise yabanc\u0131 hukukun olaya ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerinin t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmalara ra\u011fmen tespit edilememesi h\u00e2linde T\u00fcrk hukukunun uygulanaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6zle\u015fmenin zay\u0131f taraf\u0131 olan i\u015f\u00e7inin, i\u015f hukuku gibi teknik bir alanda h\u00e2kim taraf\u0131ndan dahi tespit edilmesi g\u00fc\u00e7 olan yabanc\u0131 hukukun i\u00e7eri\u011fine ili\u015fkin olarak kendi \u00e7abas\u0131yla yeterli d\u00fczeyde bilgi edinebilmesi ve bu hukukun uygulanmas\u0131n\u0131n lehine sonu\u00e7 do\u011furup do\u011furmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rebilmesi de olduk\u00e7a zordur.<\/em>” 27\/1 iptal gerek\u00e7elerinden birisi.<\/p>\n\n\n\n

“…Bu itibarla yabanc\u0131l\u0131k unsuru ta\u015f\u0131yan i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinde hukuk se\u00e7imi yap\u0131lmamas\u0131 durumunda bu s\u00f6zle\u015fmelerin i\u015f\u00e7inin i\u015fini mutat olarak yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fyeri hukukuna tabi olaca\u011f\u0131n\u0131, ayr\u0131ca i\u015f\u00e7inin i\u015fini ge\u00e7ici olarak ba\u015fka bir \u00fclkede yapmas\u0131 h\u00e2linde bu i\u015fyerinin mutat i\u015fyeri say\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren ve kanun koyucunun takdir yetkisi kapsam\u0131nda kalan kural\u0131n an\u0131lan s\u00f6zle\u015fmelerin daha s\u0131k\u0131 ili\u015fkili hukuka tabi k\u0131l\u0131nmas\u0131na engel te\u015fkil etmedi\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda devletin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleriyle \u00e7eli\u015fmedi\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.”<\/em> 27\/2 iptal edilmeme gerek\u00e7elerinden birisi.<\/p>\n\n\n\n

27\/1. ve 2. ve maddeleri taraflar\u0131n hukuk se\u00e7imi yapm\u0131\u015f olmas\u0131 ve olmamas\u0131 halindeki durumlar\u0131 \u00f6ng\u00f6ren kurallard\u0131r. 27\/1 e g\u00f6re uygulanacak hukuk se\u00e7imi yap\u0131lmas\u0131 halinde uyu\u015fmazl\u0131k bu hukuka g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fcmlenecek ancak se\u00e7ilen hukuk i\u015f\u00e7inin mutat i\u015f yeri hukukunun sa\u011flam\u0131\u015f oldu\u011fu asgari \u015fartlar\u0131 sa\u011flayacak, aksi halde se\u00e7ilen hukuk ge\u00e7ersiz say\u0131lacakt\u0131r. 27\/2 de ise hukuk se\u00e7imi yap\u0131lmam\u0131\u015fsa mutat i\u015f yeri hukukunun uygulanaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Uygulamadaki en b\u00fcy\u00fck sorun zaten mutat i\u015f yerinin veya se\u00e7ilen hukukun T\u00fcrk Hukukundaki asgari \u015fartlar\u0131 sa\u011flay\u0131p sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda hakimin se\u00e7ilen \u00fclke ya da mutat i\u015f yeri hukukuna tam anlam\u0131yla hakim olamayaca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. AYM’ de iptal karar\u0131nda buna de\u011finmesine ra\u011fmen maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda da ayn\u0131 durum olmas\u0131na kar\u015f\u0131n bu maddeyi iptal etmemi\u015f ve kanun koyucunun takdir yetkisi i\u00e7erisinde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Ancak madde e\u015fitlik ilkesine ve \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmekte ve uygulamada b\u00fcy\u00fck sorunlar meydana getirmektedir. <\/p>\n\n\n\n

Konu ile ilgilenen ba\u015fka hukuk\u00e7ular ise 27\/1′ in iptal edilmesinin i\u015f\u00e7ilerin lehine olabilece\u011fini ve uygulamada daha fazla s\u0131k\u0131 ili\u015fkili hukuk olan T\u00fcrk Hukuku’ nun uygulanabilece\u011fini belirtmi\u015flerdir. Biz bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lm\u0131yoruz. Zira maddenin 2. f\u0131kras\u0131 iptal edilmemi\u015f olup halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fcktedir ve sorunun da kayna\u011f\u0131 esas\u0131nda bu maddedir.<\/p>\n\n\n\n

Maddenin d\u00fczenlenmesinde ise i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin zay\u0131f taraf\u0131 i\u015f\u00e7inin korunmas\u0131 ve e\u015fitlik ilkesinin sa\u011flanmas\u0131 ad\u0131na ba\u011flama yerinin her iki taraf\u0131 T\u00fcrk olan s\u00f6zle\u015fmelerde mutat i\u015f yeri de\u011fil T\u00fcrk Hukuku’ nun olmas\u0131d\u0131r. Zira sorunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu her iki taraf\u0131 T\u00fcrk olan i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinden kaynaklanmaktad\u0131r. Bu konudaki ma\u011fduriyetlerin ise kanun koyucunun bir d\u00fczenleme yapmamas\u0131 halinde veya AYM bireysel ba\u015fvuru yolu ile d\u00fczelebilece\u011fi kanaatindeyim. <\/p>\n\n\n\n

Av. Halenur BULUM KESK\u0130NKILI\u00c7<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

2022 y\u0131l\u0131ndan \u00f6nce yurt d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 i\u015f\u00e7ilerin T\u00fcrkiye’ de a\u00e7acaklar\u0131 davalarda M\u00d6HUK 27\/4 atf\u0131 gere\u011fi T\u00fcrk Hukuku uygulanmaktayd\u0131. (4) Ancak h\u00e2lin b\u00fct\u00fcn \u015fartlar\u0131na g\u00f6re i\u015f s\u00f6zle\u015fmesiyle daha s\u0131k\u0131 ili\u015fkili bir hukukun bulunmas\u0131 h\u00e2linde s\u00f6zle\u015fmeye ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra h\u00fck\u00fcmleri yerine bu hukuk uygulanabilir. Fakat 2022 y\u0131l\u0131ndan sonra y\u00fckselen d\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131n da etkisi ile […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":250,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[11],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dhmhukuk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/248"}],"collection":[{"href":"https:\/\/dhmhukuk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dhmhukuk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dhmhukuk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dhmhukuk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=248"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dhmhukuk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/248\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":249,"href":"https:\/\/dhmhukuk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/248\/revisions\/249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dhmhukuk.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/250"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dhmhukuk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=248"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dhmhukuk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=248"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dhmhukuk.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=248"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}